امروزه ثابت شده که تعریف و تمجید اثرات بسیار خوبی بر روند رشد و تربیت کودکان می گذارد . یک ستایش به جا و واقعی می تواند اعتماد به نفس کودک را افزوده و او را تشویق به بهتر شدن کند ، اما متاسفانه بسیاری از والدین نحوه صحیح تمجید کردن را بلد نبوده و با به کار بردن نابه جای آن سبب رنجش و کدورت کودک شده و گاهی حتی اوضاع را بدتر از قبل می کنند .

اگر نگاهی تیز بینانه به خود بیندازیم در می یابیم که اغلب ما در سرزنش کردن سریع و در تعریف و تمجید، بسیار کند عمل می کنیم و متاسفانه از آنجا که محیط جامعه نیز به گونه ای شکل گرفته که هرکسی ترجیح می دهد از دیگری انتقاد کند تا نکات مثبت او را بیان نماید ، خیلی از کودکان حتی تا دوره میان سالی نیز هیچ تحسین و تعریفی را نمی شنوند و آن کس که چیزی دریافت نکرده ، فرد شایسته ای برای ارائه این امر به فرزندان و اطرافیان خود نیز نیست . البته برخی از والدین از آن طرف پشت بام  می افتند و آن قدر فرزند خود را در دریای ستایش های به جا و نابه جا غرق می کنند که کودک از جامعه نیز انتظاری جز این ندارد و به همین دلیل در دوران نوجوانی و جوانی ، شاهد برهم ریختگی روحی این دسته از افراد   می شویم . تحسین و تمجید را به جای سرزنش های درست و تنبیهات مخصوص دوران کودکی به کار نبرید . هر چیز در سر جای خود با ارزش است . وظیفه شما به عنوان یک والد خوب و دور اندیش این است که به کودک خود نشان دهید که چه کارهای او پسندیده و قابل تحسین بوده و کدام کارهای او نیاز به اصلاح و بهتر شدن دارد .

برای این که شما به یک والد تحسین کننده خوب تبدیل شوید باید به چند نکته مهم توجه فرمایید.

1. از تعریف کردنی که اشاره به ضعف ها و اشتباهات گذشته کودک دارد ، خودداری کنید . این مساله بار منفی دارد و سبب می شود که کودک در مقابل شما واکنش نشان دهد . به طور مثال " باورم نمی شه بعد از اون همه خرابکاری در مدرسه انضباطت 20 شده ، فکر      نمی کردم بتونی تو این امتحان قبول بشوی . بالاخره طلسم شکست   و تو این کار رو تموم کردی " این نوع برخوردها کودک را دلسرد  می کند و انرژی او را برای بهتر شدن تحلیل می برد .

2. تکرار در تعریف و تمجید به پیشرفت کودک کمک می کند . متاسفانه بسیاری از والدین فکر می کنند که با یک یا دوبار تعریف کردن باید شاهد تربیت فرزندی شایسته و بدون خطا باشند و در نتیجه با بروز نخستین اشتباه برخوردی تندتر با فرزند خود می کنند و معمولاً در حین این کار ، آن یکی دو کار خوب را نیز به رخ کودک می کشند    و او را فردی نالایق می نامند . یک والد خوب باید تحمل زیادی داشته باشد و از تکرار تحسین فرزند خود نترسد .

3. در نحوه بیان تعریف خود دقت داشته باشید . شیوه صحبت کردن و انتخاب کلمات و لحن شما می تواند اثری مثبت و یا منفی بگذارد در حالی که نیت شما تشویق فرزندتان است . گاهی اوقات نحوه بیان جملات ما به گونه ای است که کودک احساس تحقیر شدن می کند . به طور مثال شما اگر به فرزند چهار ساله خود بگویید آفرین که هر شب دندوناتو مسواک می زنی ، بسیار خوشحال شده و در انجام این کار ممارست بیشتری به خرج می دهد ، در حالیکه گفتن همین جمله به یک نوجوان ، در او احساس حقیر و توهین به وجود می آورد و ممکن است با شما نیز برخوردی داشته باشد .

4. بیش از حد توانایی فرزندتان او را تشویق نکنید . توقعات بیش از اندازه باعث عقب نشینی کودکان می شود بسیاری از ما فکر می کنیم که تعریف از کودک باید برای کارهای بسیار خاص و استثنایی باشد  و به همین دلیل از تعریف کردن در مورد کارهای معمولی او خودداری کرده و گاهی کار را به جایی می رسانیم که با تحسین های غلو شده خود او را می ترسانیم . و این جور مواقع کودک احساس می کند که در موجی از توقعات و انتظارات قرار گرفته و قادر به پاسخ گویی بهینه به پدر و مادر خود نیست و برخی از کودکان با حذف کلی انجام این کارها ، سعی به ناامید کردن والدین خود  می کنند تا بلکه از این طریق فشار ناشی از این توقعات را کم کنند .

در بعضی از اوقات دادن جایزه نیز نمادی از تحسین و تشویق به حساب می آید البته برای این کار باید برنامه ریزی داشته باشید تا کودک دچار خود شیفتگی نسبت به خود نشود و انجام کارهای معمول و روزمره خود را نیز که جزو وظایف وی به شمار می آید ، وابسته به دریافت جایزه نکند . بهترین روش تعریف و تحسین همراه با جوایز قطعی است که کودک را برای بهتر شدن تشویق می کند .

در مجموع تحسین و تشویق کودکان سبب افزایش اعتماد به نفس ، تقویت حس مسوولیت پذیری و افزایش حس همیاری به دیگران می شود و شما با جایگزینی به جای تعریف و تمجید با انتقاد و سرزنش می توانید زندگی فرزندتان را متحول نمایید .

 

نویسنده: ندا نصیری... چاپ در روزنامه همشهری