*انسان سيكل خواب دارد. خواب از يك نقطه شروع مي شود. اين منحني يك سيكل خواب است. روايت هاي زيادي در مورد زمان اين سيكل وجود دارد. بعضي مي گويند اين سيكل4 ساعت است.خيلي وقت ها دو بار تكرار مي شود.يك سيكل كامل 4 ساعته براي انسان بزرگسال كافي است . متاسفانه امروزه انسان سيكل خواب ندارد. آن قدر فعاليت مي كندتا يكدفعه بي هوش مي شود.

*نكته ي ديگر رابطه ي فركانس مغز و خواب است. مغز ما در حالت بيداري فعال است و فركانس دارد. در حالت بيداري بين 25-13 سيكل در ثانيه است و حالت بتا نام دارد. در آدم هايي كه خيلي فعاليت دارند و عجول هستند و عصبي و ذهن شلوغ دارند اين فركانس به بالاتر از 25 مي رود. در اين فركانس كارآيي مغز در كمترين حد است. درست مثل زماني كه مغزمان آشفته است و اصلاً نمي توانيم فكر كنيم و آخر سر هم كاري را كه مشغول آن بوديم رها مي كنيم. وقتي عصباني هستيم فركانس مغز بالا است و به همين دليل است كه در اين حالت نبايد هيچ تصميمي بگيريم. ما با همين فركانس هم با بچه هاي مان دعوا مي كنيم. وكودك در حال بازي و هيجان هم فركانس 30 دارد را مستقيم به رختخواب مي فرستيم.

8 - 4 سيكل در ثانيه حالت تتا و حالت خواب آلودگي و خواب است. در اين فركانس هم مغز كارآيي ندارد. زمان چرت و خواب است. فركانس زير 4 حالت دلتا است كه خواب عميق است. بهترين حالت كارآيي مغز فركانس 12 – 8 است كه حالت آلفا نام دارد. كارآيي مغز زماني است كه آرامش داريم. زماني كه استراحت مي كنيم. قبل از خواب اگر با فركانس 25 – 13 به رختخواب برويم و بي هوش بيفتيم، صبح كه پا مي شويم انگار كه كوه كنده ايم و خستگي مان در نرفته است؛ چون مغز نمي تواند فركانس خودش را پايين بياورد و با همان فركانس بالا به خواب مي رود.

بچه ها وقتي با فركانس بالا مي خوابند يا خودشان بيهوش مي شوند چون مغز در فركانس بالاست، كابوس مي بينند، گريه مي كنند و لگد مي زنند و .... كودك و بزرگسال فرق نمي كند بايد قبل از خواب خود را به حالت آلفا برسانيم يعني همان حالتي كه مقدمات خواب را فراهم مي كنيم و حتما قبل از خواب در صورت امكان دوش بگيريد يا موسيقي ملايم گوش كنيد و يا يك كتاب خوب بخوانيد. بعضي از سريال هاي تلويزيون و مسابقه فوتبال و اخبار سياسي قبل از خواب سم هستند، مواظب باشيد بچه ها را از اين مسائل دور نگه داريد.

* بچه ها در خواب پردازش مي كنند بنابراين لازم است كه به اندازه ي كافي بخوابند و با كيفيت و خوب به خواب بروند. چون بد خوابيدن باعث ناآرامي و بد خلقي و پايين آمدن يادگيري كودك مي شود.

* ريتم خواب خود يك مسئله ي مهم است و ريتم زمان خواب دنباله ي آن است. ريتم زمان خواب يعني چه ساعتي و چه موقعي و چگونه بخوابيم. اگر همه ي اين موارد ريتم داشته باشند، خيلي از مشكلات ما حل خواهد شد. نا آرامي كودك به دليل نداشتن ريتم است. ريتم به كودك امنيت مي دهد. كودك زير6 سال درك انتزاعي و تجسم ندارد و نمي داند فردا چي در انتظارش است؛ وقتي بي موقع مي خوابد و بي موقع بيدار مي شود، كلافه مي شود. خواب كودك بايد ريتم داشته باشد و سر يك ساعت بخوابد و سر يك ساعت بيدار شود. اين كه ما بچه ها را آزاد مي گذاريم كه هر ساعتي خواستند بخوابند و از آن طرف هر ساعتي دلشان خواست بيدار شوند، نه تنها به آرامش كودك كمك نمي كند بلكه او را نا امن مي كند. از اين طرف بوم هم نيفتيد كه خانه را تبديل به پادگان كنيد و سر ساعت سوت بزنيد اما بين 10- 9 شب كودك بايد بخوابد.

* بچه ها بايد ادب خواب داشته باشند. از يك زماني اقدام كنيم و هيجان بچه را كم كنيم. ما معمولاً در اوج هيجان و بازي و تلويزيون ديدن بچه، بلند مي شويم و اعلام وقت خواب مي كنيم "عزيزم وقت خوابه برو تو تختت" از سي هزار پايي به كودك مي گوييم كه ترمز كن و بيا روي باند؛ خوب اين بچه داغون ميشه. اگر قراره ساعت 10 بخوابه بايد از ساعت 8 شروع كنيم. فيلم هاي هيجاني و خشونت آميز نگاه نكنه، آرام بازي اش را عوض كنيد و از بازي هاي پر تحرك و هيجاني به بازي هاي آرام و نشستني ( نقاشي و قصه و ...) هدايت شود. اگر قبل از خواب چيزي بايد بخورد به او بدهيم و نور خانه را كم كنيم، لباس خواب بپوشد، مسواك بزند و بخوابد. كودك وقتي با اضطراب به رختخواب برود، ذهنش استراحت نخواهد كرد.

* طبق نظريه ي طب سنتي هند، بهترين زمان خواب دو ساعت قبل از نيمه شب تا سه ساعت بعد از نيمه شب است. چون سيستم بدن هوشيار است، نظام آفرينش هم هوشيار است.

* مكمل خواب خوب، بيدار شدن خوب است. نوع بيدار شدن هم براي بچه ها مهم است. يك بيدار شدن جذاب و آرام. بچه ها نمي دانند كه صبح چي در انتظارشان است، صبح ها خانه را كاملاً برعكس شب روشن كنيد، صبحانه ي خوب آماده كنيد و سرحال و آراسته و شاداب به سراغ كودك برويد. زمان بيداري را تبديل به يك لحظه ي شاد و آرام كنيد. اگر اين كارها مرتب در خانواده انجام شود كودك مطمئن ميشود كه صبح اتفاقات خوبي در انتظارش است و با آرامش خيال خواهد خوابيد.

* خواب زياد نشانه ي فرار از زندگي است. بي موقع خوابيدن و بي موقع بيدار شدن خلاف نظام آفرينش است و آسيب مي زند. در مورد كودك هم همين است. تا بلند مي شود پاي تلويزيون تا دير وقت! این یعنی آسیب

خواب ميان روز هم براي بچه ها لازم است به خصوص بچه هاي زير سه سال. بايد بخوابد تا بتواند چيزهايي كه در طول روز دريافت كرده پردازش كند. زير سه سال كودك با پنج حواس همزمان محرك دريافت مي كند براي همين نياز دارد كه بخوابد

 خواب بعداز ظهر هم مهم است كه بعد از سه سالگي به تدريج زمان آن كاهش مي يابد و در 6 سالگي قطع مي شود. براي خواب بعداز ظهر هم مقدمات خواب فراهم كنيد.

 

با سپاس از استاد محمود سلطانی